X
تبلیغات
کمی هم تأمل -

نزد حقیقت وتاریخ یکسان است اورا بشناسی یا نشناسی ، تاریخ وحقیقت گواهی می دهند که او وجدان بیدار وقهار، شیهید نامی ، پدر بزرگ شهیدان ، علی بن ابی طالب ، صوت عدالت انسانی ، شخصیت جاویدان شرق است .

ای جهان چی می شد اگر هرچه قدرت وقوه داری به کار می بردی ودر هر زمان علی باآن عقلش ، با آن قلبش ، با آن زبانش ، وبا آن ذولفقارش ، به عالم می بخشیدی ؟

جرج جرداق

به نقل از کتاب علی ابن ابی طالب

سالروز پربرکت مولود کعبه علی (ع) را برشما تبریک وشادباش عرض می کنم ،به بهانه این روز فرخنده چند سطر هرچند کوتا هی را به تما شما گذاشتم .

 

پلورالیسم دینی از منظری امام علی (ع)

طرح مسأله

دوران قرن معا صر ازجهتی با قرن پنجم پیش از میلاد مسیح شبا هت فراوان دارد . در آن روز گار ، مکتب های گونا گون پدید آمدند وجهان بینی ها وفلسفه های متنوع شکل گرفتند ، شخصیت های مانند هراکلیتوس ، پارمنیدس ، زنون ، گورگیاس ... به اثبات ونفی باورهای یگدیگر پرداختند ، این نوع اختلاف ها واندیشه های متکثر جامعه یونان باستان را به انواع شکاکیت ونسبی گرای گرفتار ساخت . سقراط ، افلاطون وارسطو باطرح منطق تفکر دربرابراختلاف های متکثر استادند ومعیار حقیقت را جهت سنجش معرفت های سقیم ارائه دادند.

روزگار معاصر نیز باانوع کثرت های روبه رو است ، کثرت در فرهنگ ، اخلاق ، زبان ، سیاست ... اما آنچه درپی می آید کثرت های مربوط به ادیان است که عبارتند از :

1 - آیا ادیان ومذاهب موجود برحق اند ، یابرخی حق وپاره ای باطل اند؟

2 - آیا همه متدینان به ادیان مختلف مانند بودای ، یهودی ، مسیحی ، مسلمان وغیره اهل نجاتند یا برخی گرفتار شقاوت وعذاب خواهند بود؟

محققان وفیلسوفان دین دربرابر این دوپرسش پا سخ های ؟ مختلف داده اند، گروهی به این باورند که همه ادیان ومذاهب موجود برحق اند واهل نجات ورستگاری ؛ این گروه به پلورا لیسم دینی اعتقاد دارند ، دسته دوم براین عقیده اند که یک دین ، حق مطلق است ، وبقیه ادیان نیز تنها با عمل به آن حقایق اهل سعادت ونجات خواهند بود ، این ها برشمول گرای معتقیدند ،

گروهی سوم اعتقاد دارند که یک دین حق مطلق است وبقیه دیان باطل محض ، این طایفه طرفدارن انحصارگرای دینی اند، بنا براین درباب تعدد وتکثر ادیان سه رویکرد مختلف انحصار گرای ، شمول گرای وکثرت گرای دینی پدیدارگشته است .

این نوشتار کثرت گرای دینی از دید گاه امام علی (ع) رابررسی می کند ، آیا حضرت علی کثرت گرای دینی را تأیید می کند؟ آیا از سخنان آن بزگوار می توان حقانیت تمام ادیان موجود را به دست آورد ومدعی شد همه ادیان آسما نی وزمینی ، والاهی وبشری تحیریف شده ونشده حق اند؟ آیا حضرت متدینان به ادیان مختلف راسعادت مند واهل نجات می داند؟

پلورا لیسم دینی از منظر امام علی (ع)

کثرت گرای دینی برتقریر های استوار است که با سخنان حضرت امیر مومنان ناسازگار است ، رهنمود های آن امام راستین این تقریرها را متزلزل می سازد ومدعای کثرت گرایی حقانیت ( حقانیت تمام ادیان ) وکثرت گرایی نجات ( رستگاری تمام متدینان ) را مخدوش می نماید . جهت اختصار به یکی دونمونه از سخنا ن آن حضرت را می آورم .

حضرت علی (ع) در خطبه 100 نهج البلاغه درباره پیامبر گرامی اسلام چنین می فرماید :

اورا فرستاد تا فرمان وی را آشکار ونام خدا برزبان راند ، پس با امانت رسالت خویش را به انجام رساند وباراستی ودرستی به راه خود رفت وپرچم حق را درمیان ما به یاد گار گذاشت . هرکس از آن پشی گیرد از دین خارج وآن کس که از آن عقب ماند هلاک گردد وهرکس همراهش باشد ، رستگار می شود .

حضرت علی در این خطبه حقانیت تمام ادیان وپلورا لیسم دینی ونجات ورستگاری تمام متدینان را نفی می کند ، وپشی گیرند گان را از دین خارج شد ه می داند وعقب ماند گان را هلاک شده معرفی می کند، واز پیروان وهمراهان دین رسول خدا را رستگار می داند . با استفاده از خطبه های دیگر امام که آنها به توصیف ویژگی های پیامبر اسلام (ص) پرداخته است می توان پلورالیسم دینی ر ابه نقد کشید .

افراطی ترین رویکرد کثرت گرایی دینی این است که تمام ادیان آسمانی ( اسلام ، مسحیت ، یهود ) وغیر آسمانی ( آیین های بودا و هندو ) ونیز مکاتب الحادی ( مانند مار کسیسم ) حق وتضمین کنند ه سعادت انسان به حساب آمده است .

این رویکرد ، از نظر معرفت شناختی ، مخدوش است ، زیرا گرفتار بحران منطقی وعقلی یعنی اجتماع نقیضین وضدین می گردد . ( هم توحید حق باشد وهم تثلیث ) در این صورت به تناقض گوی آشکار کشید می شویم واز نظری درونی دینی نیز مخدوش است .امام علی در احتجاج با یهودیان به نقد عقاید ورفتار دینی تحریف شده آن ها می پر دازد ودرپاسخ شماری از آنان که عبارت " هنوز پیامبر تان را به خاک نسپرده بودید که درباره اش اختلاف کردید " بر زبان می راندند فرمود :

مادر مورد آنچه از [وصایای ] اورسید ه اختلاف کردیم ، امادرباره خودش اختلاف نداشتیم . شما پس از گذشتن از دریا ، هنوز پا هایتان نخشکیده بود که به پیامبر تان گفتید برای ما هم بتی بساز همان گونه که این قوم بت پرست بت های دارند ، واو فرمود: شمامردمی نادانید .

این پا سخ امام علاوه برتصریح به انحراف یهودیان ، بربطلان عقیده شرک آلود آنان نیز دلالت دارد . هرچند امام اختلاف در وصای پیامبر را ناخوشایند دانسته وآن راتایید نمی کند .

گرچند از زوایای مختلف پلورالیسم دینی قابل بررسی است به جهت اختصار به همین مقدار اکتفا می کنم

+ نوشته شده توسط ابراهیمی در سه شنبه هفدهم مرداد 1385 و ساعت 10:36 |